|
PFU-sak 94-054
| KLAGER: | May Brurberg |
| ADRESSE: | 4684 Bygland |
| TELEFON/TELEFAX: | |
| REDAKSJON: | Setesdølen |
| PUBLISERINGSDATO: | 04.02.1994 |
| STOFFOMRÅDE: | Sosial / helse |
| GENRE: | Nyhetsartikkel |
| SØKERSTIKKORD: | Tilsvarsretten |
| REGISTRERT: | 02.05.94 |
| BEHANDLET I SEKR.: | 03.05.94; tilsvarsrunden innledet |
| BEHANDLES I PFU: | 23.06.94 |
| FERDIGBEHANDLET: | 23.06.94 |
| BEHANDLINGSTID: | 52 dager |
| KLAGEGRUPPE: | Privatperson / lokalpolitiker |
| PFU-KONKLUSJON: | Ikke brudd på god presseskikk |
| HENVISNING VVPL.: | 4.12 |
| MERKNADER: |
Setesdølen hadde fredag 4. februar 1994 en førsteside-henvisning med tittel "Trekkjer seg etter helsehus-krangel" og følgende henvisningstekst:
"Ein krangel om romløysingar i det nye helsehuset på Bygland har ført til at May Brurberg (Ap) har trekt seg frå alle offentlege verv. Det betyr at ho går av som medlem av kulturstyret, museumsnemnda og Prestegardsløa. Dessutan trekkjer ho seg frå verva som varamedlem i styret for Setesdalsmuseet og Ose Kulturverkstad".
Inne i avisen artikkel med fire-spaltet tittel:
"Konflikt om romløysingar i helsehuset:
Trekkjer seg frå alle politiske verv i Bygland" .
Som tekst til to-spaltet portrettbilde:
"May Brurberg har gjeve Bygland kommune beskjed om at ho vil trekkje seg frå alle offentlege verv. Årsaka er ein konflikt om korleis det nye helsehuset skal utformast" .
Artikkelens ingress:
"May Brurberg har gitt Bygland kommune beskjed om at ho vil trekkje seg frå fem offentlege verv ho har. Årsaka er ein konflikt som har pågått mellom Brurberg, som er tilsett ved legekontoret i kommunen, og Bygland kommune om korleis det nye helsehuset skal utformast innandørs" .
Og videre i artikkelen:
"May Brurberg er valt inn for Ap som medlem i kulturstyret og museumsnemnda. Ho er dessutan medlem i styringsgruppa for prestegardsløa og varamedlem i styret for Setesdalsmuseet og Ose Kulturverkstad.
Sjølv ynksjer ikkje Brurberg å kommentere konflikten omkring det nye helsehuset, men ordførar Torbjørn Borgi opplyser at den botnar i ulikt syn på romløysingar i den delen av helsebygget som Brurberg skal ha arbeidsplassen sin. I fylgje Borgi har ein kome fram til ei løysing på desse spørsmåla, men Brurberg brukar likevel striden som grunn for å trekkje seg frå dei fem verva.
I "oppseiingsbrevet" til Bygland kommune skriv ho mellom anna at "alt oppstyret om ny arbeidsplass i helsehuset siste månadene har tappa kreftene fullstendig".
Brurberg opplyser at ho etter denne striden manglar overskot til å halde fram i dei politiske verva. Ho hevdar også at sjcentslvkjensla har blitt svekka fordi ho stadig har blitt nedvurdert i høve til andre yrkesgrupper.
- Eg vil difor trekkje meg frå alle politiske verv eg har i Bygland kommune, heiter det i brevet frå Brurberg" .
På samme side en under-artikkel med tittel:
"Ordførar Torbjørn Borgi:
- Egoismen kan ikkje alltid tilfredstillast" .
Her het det i ingressen:
"Ordførar Torbjørn Borgi er ikkje nådig i kritikken sin over at partifelle May Brurberg vil seie frå seg verva ho har i Bygland kommune. - Egoismen i alle menneske kan ikkje alltid tilfredstillast, seier ordføraren som ser oppseiinga som ein protest mot at Brurberg ikkje har fått viljen sin i helsehus-saka" .
Og videre i under-artikkelen:
"Det er ikkje fyrste gongen nokon trekkjer seg frå politiske verv i Bygland fordi ein er "sur" på kommunen. I fjor haust sa Jan Olsen frå seg leiarvervet i miljøutvalet fordi kommunen ikkje ville la miljørådgjevaren trekkje tilbake oppseiingsbrevet sitt. No vil altså Brurberg trekkje seg, etter Borgi sitt syn fordi ho ikkje fekk viljen sin i helsehus-saka. Ordførar Borgi er betenkt over denne utviklinga:
- Eg tykkjer det er for enkelt at ein skal kunne seie frå seg politiske verv berre fordi ein er usamd med kommunen i ei sak. Dei som har valt deg inn bør ha tillit til at du gjer den jobben du er valt til.
Borgi opplyser at ein enno ikkje har teke stilling til om Brurberg skal få lov til å trekkje seg fra verva sine. I fylgje kommunelova har ho ingen rett til dette.
- Me diskuterte saka på siste formannskapsmøte, men vedtok ingenting. Saka skal drøftast i partigruppene fyrst, seier ordføraren" .
KLAGEN:
Klagen ble først formidlet til PFU-sekretariatet via Den norske lægeforening, som klagerens ektefelle er medlem av.
Klageren er den omtalte lokalpolitikeren, som først og fremst har innklaget Setesdølen fordi hun "ikkje i same avisa fekk høve til å svare på eit sterkt personleg fornærmande åtak. Ei korrigering nokre dagar etter at ein spesiell karakteristikk er slått fast einsidig med store overskrifter, vil berre delvis kunne rette opp skaden. Men eg er heller ikkje i ettertid blitt kontakta for kommentarar".
I klagen heter det videre: "Det som gjorde oppslaget i Setesdølen særleg graverande, var elles overskrifta, der det var fokusert på at dei som hadde eit anna syn enn ordfcentsraren i helsehussaka, bare var egoistiske. Uansett kva ordfcentsraren sa til journalisten, var det ei heilt unødvendig uthenging å nytte akkurat denne utsegna i overskrifta - med bilete av meg like ovanfor. Med ei meir nøytral overskrift ville ikkje artikkelen ha vore like kritikkverdig - mange les berre overskrifta!".
Klageren skriver at "Avisa Setesdcentslen fekk hos Bygland kommune tidleg i år tak i eit brev der eg ber om å bli løyst frå ymse kommunale verv etter ein fire månader lang og svært belastande konflikt om utforminga av helselokala i det nye kommunehuset. Då ein journalist spurde om eg hadde kommentarar vedrørande brevet mitt, svarte eg at det hadde reint personlege årsaker og vedkom difor ikkje andre enn kommunen og meg. Eg visste då ikkje at avisa hadde krav på å få eit slikt brev utlevert".
Ifølge klageren tok avisen etter dette kontakt med ordføreren "som etter Setesdølens referat å døme kom med svært personleg fornærmande karakteristikker mot meg og dei andre som arbeider i almenlegetenesta i Bygland. Desse uttalane ville eg sjølvsagt gjerne ha kommentert straks dersom eg hadde fått vite om dei. Eg ante ikkje noko om at slikt skulle kome på prent og hadde ikkje sett avisa då eg om kvelden blei overraska av telefonar frå pasientar som var indignerte over slik grov sjikane".
Klagen konkretiseres i to punkter:
1) "å bli personleg uthengt utan å ha fått høve til å svare i den same avisutgåva".
2) "den forma intervjuet med ordføraren fekk i avisa, med maksimal vekt på personleg æresskjelling i sjølve overskrifta, kopla til bilete".
TILSVARSRUNDEN:
Setesdølen s tilsvar er ført i pennen av journalisten som skrev de påklagede artiklene, men med et tillegg fra redaktøren.
Journalisten opplyser at han ringte klageren "for at ho skulle få kome til orde". "Eg har aldri tidlegare vore i kontakt med henne, men vart likevel møtt med tildels krasse utsegner om at 'Setesdølen har øydelagt halve livet mitt' og 'Dette vågar du ikkje å skrive om'. Slike utsegner kan likevel ikkje få som konsekvens at Setesdølen let vere å skrive om ei sak. Eg gjorde difor Brurberg merksam på at eg uansett kom til å skrive om saka, fordi det har allmenn interesse at ein person trekkjer seg frå offentlege verv. Denne opplysninga resulterte i at ho slengte på telefonrøyret".
Og journalisten skriver videre: "På bakgrunn av denne opplevinga såg eg det som håplaust å innhente ytterlegare kommentar frå May Brurberg etter at eg hadde snakka med hennar partikollega, ordførar Torbjørn Borgi. Dette er årsaka til at May Brurberg ikkje kom til orde i avisa".
Journalisten mener også det bør nevnes at "May Brurberg har brukt same metode å avslutte samtalar med avisa på seinare. Dette gjeld ikkje berre meg, men også ein annan journalist i redaksjonen".
For å understreke at det fra avisens side ikke var meningen å henge ut noen i den aktuelle saken, opplyser Setesdølens medarbeider at ordføreren fikk sine utsagn opplest før de kom på trykk. "Det bør også nemnast at heile saka, av plassomsyn, låg nesten ei veke frå eg kontakta Brurberg til den kom på trykk".
Som avsluttende kommentar til klagerens punkt 1 heter det i tilsvaret: "Det var med andre ord slett ikkje tidspress, heller ikkje uvilje frå Setesdølen si side, som gjorde at Brurberg ikkje kom til orde. Ho hadde tvert imot god tid til å ombestemme seg etter at ho i fyrste omgang avslo å snakke med avisa. At ho i ettertid klagar oss inn for Pressens faglige utvalg, med grunngjeving om at ho ikkje kom til orde, verkar difor nokså meiningslaust".
Om punkt 2 i klagen skriver journalisten: "Eg legg ikkje skjul på at tittelen er valt fordi dette var det mest oppsiktsvekkjande i kommentaren frå ordførar Torbjørn Borgi. Det er likevel full dekning for tittelbruk i artikkelen. Eg vil understreke at tittelen ikkje er kopla med biletet av Brurberg, slik ho hevdar i klagen".
Setesdølens redaktør opplyser i tillegg at han, kort tid etter å ha mottatt kopi av klagen og brev fra PFU-sekretariatet, ringte klageren og inviterte til samtaler med tanke på å få løst saken. "Ho avviste dette ved å vise til at ho av prinsipielle grunnar ynskte å få saka inn for Pressens Faglige Utvalg, - for å sjå kor langt avisene kan gå, som ho sa". Redaktøren skriver at "ho fekk likevel nokre dagar til å tenkje seg om, men me har ikkje blitt kontakta av henne innan fristen på 1 veke som PFU har gitt oss".
Også redaktøren anser det for håpløst å be om ytterligere kommentar til en sak fra en person som konsekvent slenger på telefonrøret.
Klageren kommenterer avisens tilsvar med å hevde at det "stadfestar at avisa på ein kynisk måte har utnytta ein for meg personleg vond situasjon til å lage mest mogleg sensasjonelle oppslag på usakleg grunnlag". "Eg rekna jo med at vanleg presseetikk tilsa ein viss diskresjon når eg både i samtale med journalisten og i brevet som han seinare fekk av kommunen understreka at det var reint personlege årsaker til at eg bad meg friteken for tillitsverv (eg har også gjort det same i frivillige organisasjonar)".
Om journalistens telefon-henvendelse skriver klageren: "Kven som var mest uhøfleg i samtalen er det rimelegvis delte meiningar om. Eg truga ikkje på nokon måte journalisten, men vedgår at eg - ikkje minst på grunn av belastningane eg hadde hatt dei siste månadene - understreka heller skarpt i telefonen at mine fritakingsgrunnar var private og ikkje hadde offentleg interesse. Desse ville eg difor ikkje kommentere - men ei heilt anna sak hadde det sjølvsagt vore om eg seinare hadde fått vite at avisa planla å prente alvorlege skuldingar mot meg som person".
Klageren hevder: "Når avisa i tillegg til å utlevere sjelslivskildringa mi, også presterer å få ein ordførar som var involvert i den bakanforliggande konflikten, til å uttale seg om mine personlege motiv og moralnormer, så er det ei utillateleg grafsing i privatlivet. Og av alt det ordføraren sa, blir det det eine personlege ærekrenkande sleivsparket hans som blir blåst opp i ei stor overskrift 'fordi dette var det mest oppsiktsvekkande i kommentaren'!!!. - At denne overskrifta 'ikkje er kopla med biletet av Brurberg' (+ artikkelen om brevet mitt), er ein meiningslaus påstand - som PFU lett kan kontrollere!".
Til slutt i klagerens tilsvar heter det: "Ein liknande journalistisk praksis har også mannen min vore utsett for - med oppslag som "Kommunelege Vidar Toreid bryt teieplikta" - utan at han heller fekk høve til å imøtegå slike krasse personåtak i same avisa. Det er såleis ikkje utan grunn at eg er skeptisk til ein del journalistar - og den skepsisen er blitt effektivt underbygd av den aktuelle saka. Det kan jo mest virke som om personleg uthenging blir brukt som ein hemnaksjon mot ein privat-person som ikkje er villig til offentleg å brette ut alle sine personlege kjensler - 'fordi det har allmenn interesse'! Alt dette syner etter mi meining at redaktøren har svikta alvorleg i den presseetiske opplæringa av dei unge journalistane sine".
Vedlagt tilsvaret er kopi av artikkel i Setesdølen 8. februar 1994 med tittel "Fleire fjør i hatten for personalpolitikken i Bygland..." , skrevet av kommunelege Vidar Toreid (klagerens ektefelle). Artikkelen går bl.a. i rette med kommunens avgjørelse og disposisjoner i helsehus-saken.
Setesdølen opplyser i sitt siste tilsvar at avisen også har prøvd å komme i kontakt med klagerens mann i andre sakssammenhenger enn den påklagede, men at avisens medarbeidere har opplevd at klageren igjen har slengt på telefonrøret med kommentaren "tør dere ringe hit?". I tilsvaret, som redaktør og journalist er sammen om, betegnes klagen til PFU som "direkte freidig". Avisen fastholder at klageren "fekk rikeleg høve til å uttale seg".
"Som avis reagerer me sterkt på at May Brurberg i denne saka prøver å framstille seg som ein ressurssvak person. Ho koplar inn fagforeninga som mannen hennar er medlem av (Den norske lægeforening), og trur kanskje at det skal kunne påverke PFU i denne saka. Sjølv har ho altså ingenting med denne foreninga å gjere anna enn at ho er gift med ein mann som er lege. Overfor underteikna gav ho då også i telefonen uttrykk for at 'man har da sine kontakter' som forklaring på at nettopp legeforeninga var kopla inn".
I avisens tilsvar heter det videre: "Det er og direkte usmakleg når klagaren trekker inn eit anna oppslag som galdt mannen hennar, og utan å fortelje at dette var overskrift på eit lesarinnlegg frå ein annan kommunalt tilsett. 'Oppslaget' den gongen var såleis ikkje basert på noko initiativ frå avisas redaksjon, slik ein kan få inntrykk av i tilsvaret frå klagaren".
Felles-kommentaren fra avisens redaktør og journalist avsluttes slik: "Setesdølen har som avis aldri hatt noko uteståande verken med May Brurberg eller mannen hennar". "Utgangspunktet for konflikten no var difor vanleg journalistisk arbeid då det vart kjent at May Brurberg hadde trekt seg frå kommunale verv. I liknande tilfelle i Bygland har avisa omtalt saka på same måten utan å bli så bastant og uhøfleg avvist som i tilfellet May Brurberg".
PRESSENS FAGLIGE UTVALG UTTALER:
Saken gjelder Setesdølens omtale av at klageren vil trekke seg fra flere kommunale verv i Bygland. Bakgrunnen er et brev til kommunen hvor klageren begrunner sitt ønske, og Setesdølen har innhentet ordførerens kommentar til dette. Klageren har avslått å kommentere brevet overfor avisen, men mener hun burde fått anledning til å imøtegå utsagn som ordføreren kom med om henne. Klageren har anført at hun selvsagt ville kommentert ordførerens omtale av henne dersom hun hadde blitt spurt om dette. Klageren mener også at avisen brøt god presseskikk ved at den i tittelen framhevet en spesielt krenkende uttalelse fra ordføreren, koplet med bilde av klageren.
Avisen hevder at den ga klageren god mulighet til å kommentere saken, men at hun selv avslo. Ordføreren hadde godkjent sine utsagn om klageren, og avisen mener det var av offentlig interesse å få den kommunale konflikten synliggjort.
Det er et grunnleggende presseetisk prinsipp at den som angripes, skal få komme til orde i samme utgave som angrepet fremsettes. For at retten til samtidig imøtegåelse skal bli reell, har utvalget tidligere presisert at den angrepne part må bli orientert om innholdet i kritikken som fremsettes.
I det påklagede tilfellet er imidlertid ordførerens utsagn en reaksjon på et utspill som klageren selv kom med gjennom sitt brev til kommunen. Etter utvalgets oppfatning hadde hun ikke noe presseetisk krav på å få komme til orde samtidig som reaksjonen mot brevet ble formidlet. Selv om omtalen av klageren er sterk, ligger den innenfor rammen av det som må aksepteres av meningsytringer i politisk sammenheng. Pressens Faglige Utvalg legger også vekt på at Setesdølen kontaktet henne om saken før ordførerens uttalelser forelå, og at hun da fullstendig avviste å uttale seg om saken som sådan.
Setesdølen har ikke brutt god presseskikk.
Oslo, 23. juni 1994
Johan O. Jensen,
Inger Bentzrud, Per Edgar Kokkvold, Thor Woje,
Helen Bjørnøy, Jan Vincents Johannessen, Gunhild Støver